Blind in beeld

Op eigen benen

In 2011 stapt Lisa (toen 17) over naar het regulier onderwijs. Daarvoor zat ze op een speciale school voor slechtzienden. “Die wereld verstikte me,” zegt ze. “In het speciaal onderwijs had men er geen vertrouwen in dat ik regulier onderwijs aan zou kunnen. Inmiddels is gebleken dat dit met de juiste voorwaarden en inzet van alle partijen wel degelijk mogelijk was.” Lisa wilde dan ook niet langer ‘beschermd’ worden, maar meedoen, groeien, ontdekken. En dat lukte verrassend goed: “Waar het speciaal onderwijs mij klein hield, voelde het Connect College als een bevrijding.” Tussen haar nieuwe klasgenoten voelt ze zich al snel op haar plek. Natuurlijk zijn er uitdagingen, maar Lisa krijgt de ruimte om zichzelf te zijn. En die ruimte grijpt ze met beide handen aan.

Obstakels op de route

Hoewel ze vlak bij school woont, is de weg ernaartoe niet bepaald eenvoudig. Lisa komt niet in aanmerking voor leerlingenvervoer vanuit de gemeente. De reden? Ze woont te dicht bij de school. Dat terwijl een drukke kruising zorgt voor onveilige situaties en het OV (in dit geval) geen mogelijkheid is. Door de wet- en regelgeving komt het vervoer dus op haar ouders neer. Een fikse taak naast hun dagelijkse werkzaamheden. Lisa: "Dat is natuurlijk erg jammer, en iets waar leerlingen zonder beperking nooit tegenaan lopen. Als er meer maatwerk zou worden geboden, was de vervoerskwestie een stuk simpeler geweest." En dat was, met al zoveel andere te overwinnen obstakels, natuurlijk erg prettig geweest. Het toont aan hoe echt alle randvoorwaarden moeten kloppen om überhaupt regulier onderwijs te kunnen volgen. 

Ook op school is het soms zoeken in het doolhof van lokalen. Gelukkig helpen klasgenoten regelmatig mee; al is dat in de haast van een schooldag niet altijd vanzelfsprekend. Lisa ziet het als een leerpunt voor iedereen: “Loop eens met een blinddoek door de school. Dan merk je pas hoe waardevol kleine gebaren en handreikingen kunnen zijn.”

Een kwestie van contact

In sociale situaties merkt Lisa - nog steeds - soms dat mensen haar niet direct aanspreken. Niet uit onwil, maar uit onzekerheid. “Ze denken dat ze het kunnen verpesten. Maar je hoeft niet perfect te zijn: gewoon jezelf blijven en mij aanspreken is genoeg.” Het zijn juist die kleine momenten waarop echte inclusie zichtbaar wordt.

Samenwerken aan oplossingen

Voor mentor en aardrijkskundedocent Renate van Look was de situatie in 2011 confronterend: “Ik wist niet waar ik moest beginnen.” De ondersteuning vanuit Koninklijke Visio (het expertise-orgaan op het gebied van visuele beperkingen) blijkt gebrekkig. Uiteindelijk besluiten Renate en muziekdocent Natascha Strik zelf op zoek te gaan naar oplossingen. Ze bezoeken een gespecialiseerde school in Grave, herschrijven examens en ontwerpen lesmateriaal op maat: een intensief en tijdrovend proces. 

“Het idee dat iedereen recht heeft op een gelijkwaardig diploma: daar deden we het voor.”

Natascha verdiept zich in braillemuziek, iets waar ze nog nooit mee gewerkt had. Al deze extra uren en moeite kwamen bovenop hun normale werk. Extra middelen? Die waren er niet. Toch bleef de motivatie duidelijk: Lisa verdient een volwaardige kans. “Het idee dat iedereen recht heeft op een gelijkwaardig diploma: daar deden we het voor.”

Krachtig team

Wat begon als een zoektocht in het duister, groeit zo langzaam uit tot een krachtig teamverhaal. Er ontstaat een sfeer van gedeeld eigenaarschap. “Iedereen ging ervoor,” zegt Natascha. “Ook de klas deed mee. Lisa was gewoon een van hen.” Lisa kijkt dan ook met trots terug op haar schooltijd. Het was niet altijd makkelijk, maar dankzij haar eigen inzet én die van haar docenten werd het een waardevolle periode. Ze slaagde! Haar belangrijkste advies? “Wees duidelijk in wat je nodig hebt, dat maakt het voor iedereen makkelijker. En toon zelf ook voldoende inzet: dan zijn mensen om je heen eerder bereid om ook extra stappen te zetten.” Renate en Natasha onderstrepen daarnaast het belang van heldere informatie en ondersteuning, zodat anderen niet steeds opnieuw hoeven uit te zoeken hoe het moet. 

“Wees duidelijk in wat je nodig hebt, dat maakt het voor iedereen makkelijker. En toon zelf ook voldoende inzet: dan zijn mensen om je heen eerder bereid om ook extra stappen te zetten.”

De band tussen Lisa en haar docenten is nog altijd warm. Bij de recente ontmoeting voor dit interview voelde alles meteen weer vertrouwd. “De lessen die ik toen leerde, neem ik nog elke dag mee,” zegt Lisa. Voor Renate en Natascha blijft dit traject een ijkpunt: het was niet gemakkelijk - verre van zelfs - maar het laat zien wat er wél mogelijk is als je gelooft in gelijke kansen én bereid bent om daar samen voor te gaan.

^{Op de foto: Natascha Strik, Lisa Kuppen en Renate van Look}

 Met dit artikel staan we stil bij de 'Internationale dag van mensen met een beperking' op woensdag 3 december. Die dag wordt wereldwijd aandacht besteedt aan het feit dat iedereen gelijk- en volwaardig moet kunnen meedoen in de maatschappij, óók als je een een handicap, chronische ziekte of een arbeidsbeperking hebt. Bij SOML staan we hier in (en dankzij) onze werkgroep diversiteit & inclusie vaker bewust bij stil.